Fiilimsiler Konu Anlatımı PDF – İsim Fiil Sıfat Fiil Zarf Fiil Kalıcı İsim Adlaşmış Sıfat PDF ders notu indirebilirsiniz.

FİİLİMSİLER KONU ANLATIMI

Fiilimsiler konusunu anlayabilmek için öncelikle fiil ile isim arasındaki farkları bilmek gerekir. 

İsimler

  • İsimler, canlı ya da cansız varlıkları, yerleri, kavramlara verilen adlardır.
  • İsimleri çevremizdeki her şeyin adı olarak görev yapan sözcükler şeklinde niteleyebiliriz.
  • Eşya, araba, motor, aşk, sevgi, düşünce, ders, sınav, defter, kitap vb, gibi.

Fiiller

  • Fiiller ise çevremizdeki canlı cansız varlıkların, nesnelerin yaptıkları hareketlere, işlerine, durumlarına verilen adlardır. 
  • Yaptığımız hareketler, işler birer fiil ya da diğer adı ile eylemdir.
  • Konuşmak, yazmak, yürümek, anlatmak, durmak, çalışmak, dinlemek vb. gibi.

FİİLİMSİLER VİDEO KONU ANLATIM

FİİİMSİLER KONU ANLATIMI

Fiilimsi Nedir?

Fiilimsiler, fiil kök ve gövdelerine getirilen çeşitli eklerle türetilen, fiil anlamlarını korumakla birlikte cümlede isim, sıfat ya da zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir.

Fiilimsiler hem fiil hem isim, sıfat ve zarf görevlerinde kullanılabilen isimlerdir. Zaten fiilimsi sözcüğü, fiil sözcüğüne gelen -imsi ekini alarak türetilmiştir. Söz gelimi mavimsi sözcüğü maviye benzeyen demek ise fiilimsi sözcüğü de fiile benzeyen demektir.

Fiilimsinin fiile benzeyen özellikleri: Kılış, durum, oluş bildirirler yani fiil gibi yargı bildirmeye devam ederler. Fiillere gelen olumsuzluk ekini alabilirler. (-me /-ma eki)

Fiilimsinin ise benzeyen özellikleri: İsim soylu kelimelerle aynı görevlerde (isim, sıfat, zarf) kullanılabilmelerinden ve isim soylu kelimelerin aldıkları ekleri (isim çekim ekleri ) alabilmelerinden kaynaklanır.

Fiilimsi Ne Değildir?

Fiilimsiler çekimli fiil değildir. Fiiller gibi herhangi bir kipte çekimlenemezler, fiillerin aldığı kip ve kişi eklerini alamazlar. Bunu örneklendirelim:

Eve gel-iyorum. [ben şimdiki zamanda geliyorum]
Gel-(mek) fiili şimdi zaman kip eki ile kişi ekini almış, cümlede yüklem görevinde. Bu yüzden çekimli fiil.

Gelmek yorucu bir iştir.
Gelmek sözcüğü kip ya da kişi eki almamış, bir isim gibi kullanılmış. Bu yüzden fiilimsi. Ayrıca fiiller cümlede sadece yüklem görevi üstlenebilirler, unutmayalım.

Fiilimsileri Bulmanın Kolay Yolu

Fiilimsileri fiilimsi eklerini ezberleyerek bulmaya çalışmak ilk aşamada sizi yanıltabilir.

Bunun yerine: Cümledeki yüklemi ve varsa şart kipi -(sa) alan kelimeyi çıkarıyoruz. Cümlede fiiller sadece yüklem olabileceği için, yüklemleri elediğinizde fiile benzeyen sözcükler fiilimsidir.
“Yürüyerek eve gidiyorum” cümlesinde yüklem olan “gidiyorum” sözcüğünün üzerini çizin. Geriye kalan sözcükler, “yürüyerek ve eve” sözcükleri. Bunlardan “ev” sözcüğü isim, “yürüyerek” sözcüğü ise fiile benziyor. Tebrikler, fiilimsiyi buldunuz.

UYARI
Fiilimsiler, diğer tüm isimler gibi ek fiil alarak yüklem olarak da kullanılabilir. Fiilimsiler ile ilgili çözeceğiniz sorular da çok az da olsa fiilimsinin yüklem olduğu sorular karşınıza çıkabilir. Fiilimsi sorularında çıkmasa bile cümle türleri konusunda sizleri yanıltmak için fiilimsinin yüklem olduğu cümleler ile de karşılacaksınız.
Tek isteği bir an önce eve gitmek-ti. (gitmek-i-di) → gitmek isim fiili -i ek fiili sayesinde yüklem olarak kullanılmış.

Fiilimsinin ne olduğuna dair kafamızda bir şeyler oluşmaya başladı,  şimdi fiilimsi türlerine bakalım: 

Türkçede isim-fiil (mastar)sıfat-fiil (ortaç) ve zarf-fiil (ulaç) olmak üzere üç fiilimsi türü vardır.

fiilimsiler konu anlatım pdf
1.  İSİM – FİİL 

Fiillere  -me-mek veya  eklerinin gelmesi ile oluşur.
Bu ekler, ses uyumuna -ma, -mak , –ış,-uş,-üş şeklinde uyarlar.
Aklımızda ma-ış-mak (mayışmak) şeklinde tutabiliriz.
Cümlede diğer isimler gibi, isim çekim eklerini alabilir; özne, nesne, dolaylı tümleç görevlerinde kullanılabilir.

Dikkat Et

1.İsim-fiil eki olan “-ma, -me”, olumsuzluk ekiyle karıştırılmamalıdır:
Bilmediğiniz konuları sormayı unutmayınız.
bilmediğiniz → olumsuzluk eki, unutmayınız → olumsuzluk eki,
sormayı →isim fiil eki

2. Bir kelimede hem olumsuzluk eki hem de isim-fiil eki varsa ilki, olumsuzluk; ikincisi, isim-fiil
ekidir:

Onu dinle – meme – ye karar vermiş.

3. Tüm isim – fiillerin aynı zamanda olumsuz şekilleri de vardır: okumamak, bakmayış, gitmemek, görmeyiş, yazmamak gibi.

4. Kalıcı isim: Bazı isim fiiller zamanla bir nesnenin adı haline gelebilir: çakmak, dondurma, uçurtma, kazma, kavurma, kıyma gibi. Bunlar kalıcı isim adında karşınıza çıkabilir. Fiilimsilerin kalıplaşması ile oluşmuş kalıcı isimlerin olumsuzu yapılamaz.
“Yemek yiyelim.” cümlesinde “yemek” sözcüğü isim fiil gibi görünmesine rağmen kalıcı isme dönüşmüş bir sözcüktür. → “Yememek yiyelim.” diyemez, fiilimsiler gibi olumsuzunu yapamazsınız.

2. SIFAT – FİİL
  • Fiillere  en-esi-mez-ar-di(k)-di(ği)-ecek ve -miş eklerinin gelmesi ile oluşur.
    Bu ekler de çoğu ekte olduğu gibi ses uyumlarına uyarlar.
  • Aklımızda -an, -ası, -mez , -ar ,-dik, -ecek, -miş (anası mezar dikecekmiş) şeklinde tutabiliriz.
  • Sıfat-fiiller cümlede sıfat görevinde kullanılırlar.
Ek Bilgi
1.Bir fiilimsinin sıfat – fiil olup olmadığını fiilimsiden sonra gelen isme “Nasıl?” sorusunu sorarak anlayabiliriz:
dönülmez akşam – Nasıl akşam? kiraladıkları eve – Nasıl ev?

2. Bazen sıfat – fiillerden sonra gelmesi gereken isim düşer. Buna adlaşmış sıfat nedir:
Yoldan geçenleri (geçen insanları) gözlüyordu.

3. Sıfat fiillerin kalıplaşması sonucu da kalıcı isimler oluşur:
Yakacak kalmamış.
Geçmiş, anılardan ibarettir.

4. Bazı sıfat-fiil ekleriyle kip ekleri aynı seslerden oluşur. (-miş, -ecek gibi.)Dolayısıyla bu ekleri almış kelimelerin hangi görevde kullanıldığı ancak cümlenin bağlamından anlaşılır. Sıfat-fiil ekini almış kelimeler cümlede sıfat görevinde kullanılırken kip ekini almış kelimeler çekimli fiil olarak kullanılır.
Onu hiç unutmayacak. → yüklem görevinde çekimli fiil
Unutulmayacak insanlar vardır. → sıfat görevinde sıfat fiil

3. ZARF – FİİL
  • Fiillere esiye-ip-meden-ince-ken-eli-dikçe-erek-ir … -mez-diğinde ,-e … -e-meksizin-cesine eklerinin getirilmesiyle oluşturulur.
  • Bu ekler de çoğu ekte olduğu gibi ses uyumlarına uyarlar.
    Zarf- fiiller cümlede zarf görevinde kullanılırlar.
Ek Bilgi
1.Zarf – fiilleri cümlede zarf görevinde kullanıldıkları için yükleme sorulan “Nasıl, ne zaman” sorularına cevap verirler:
Eski günlerimizi hatırladıkça gözlerim doluyor. → Ne zaman gözlerim doluyor?
Adamcağızı öldüresiye dövdüler. →Nasıl dövdüler?

2. Zarf fiiller zarflar gibi cümleye zaman ya da durum anlamı katarlar. Nasıl sorusu ile durum anlamı katan zarf fiili, ne zaman sorusu ile zaman anlamı katan zarf fiili bulabilirsiniz.

3. Zarf – fiilleri bulurken eklerini ezberleyip onları tespit etmektense cümlede zarfı bulmak her zaman daha net bir sonuç verir. Çünkü yukarıda sıraladığımız müstakil ekler dışında eklerle de zarf – fiiller oluşabilir:

Kudurmuşça etrafına  saldırıyordu. →Nasıl saldırıyordu?
Geleceğinizi unuttuklarından hazırlık yapmamışlar.→ Niçin hazırlık yapmamışlar?
Yaz gelende yaylaya çıkalım.  →Ne zaman  yaylaya çıkalım?

Ek Bilgi
Bir fiilimsi (eylemsi) ile bu fiilimsiye bağlı kelimelerden oluşan kelime grubuna fiilimsi grubu denir. Bir fiilimsi grubunda önce fiilimsiye bağlı olan kelimeler, sonra fiilimsi gelir. Üç çeşit fiilimsi grubu vardır: İsimfiil grubu, sıfat-fiil grubu, zarf-fiil grubu.
“Çocuk köşeyi dönerken ana arkasından su içmeye gitti.” → zarf fiil grubu
Şu dağlarda Köroğlu olmak ne güzel!” →isim fiil grubu
Atatürk’ün hemen herkesin gördüğü, mektep kitaplarına kadar geçmiş bir fotoğrafı vardır.” –A. H. Tanpınar→ sıfat fiil grubu
(Burada bir parantez açmak gerekli, fiilimsi grupları fiilimsi ile bitmeli akademik olarak lakin MEB kazanım testlerinde fiilimsi grubunun bağlı olduğu isimleri de fiilimsi grubunun içerisine dahi etti.
“Evinde, çok güzel hazırlanmış akşam sofrası onu bekliyordu” cümlesinde fiilimsi grubu olarak “çok güzel hazırlanmış akşam sofrası” cevap olarak verildi. Cümle ögesi bulurken de faydalı olacağı için böyle öğretmek daha faydalı olabilir.)
Ek Bilgi
1. Fiilimsiler isim soylu sözcükler gibi kullanıldıkları halde bazı fiil özelliklerini de devam ettirdiklerinden yargı bildirmeye devam ederler. Bir cümlede fiilin bildirdiği yargı, temel yargı iken; fiilimsi de yan yargıları bildirir. Testlerde kaç yargı vardır, kaç yan cümle vardır gibi soruları çözerken bu bilgiden hareketle çözünüz. Ne kadar fiilimsi varsa o kadar yan cümle vardır. Toplam yargı bildiren sözcük sayısına da fiilimsiler + fiil işlemi ile ulaşırız.
Fiilimsiler Konu Anlatımı Testler

Fiilimsiler Konu Anlatımı PDF – İsim Fiil Sıfat Fiil Zarf Fiil Kalıcı İsim Adlaşmış Sıfat PDF ders notu indirebilirsiniz.

“Fiilimsiler Konu Anlatımı PDF – İsim Fiil Sıfat Fiil Zarf Fiil Kalıcı İsim Adlaşmış Sıfat” üzerine 3 yorum

  1. çok teşekkürler ♥️♥️♥️♥️♥️ çok güzel bir site tavsiye ederimm

    Cevapla
  2. teşekürler çok işime yaradı

    Cevapla
  3. Çok yararlı,ellerinize sağlık.

    Cevapla

Yorum yapın