Noktalama İşaretleri

Noktalama işaretleri 
1. Nokta 2. Virgül 3. İki Nokta 4. Noktalı Virgül 5. Üç Nokta 6. Soru İşareti 7. Ünlem İşareti 8. Kesme İşareti 9.Tırnak işareti 10. Yay Ayraç 11. Kısa Çizgi 12.Eğik Çizgi 13. Uzun Çizgi
noktalama işaretlerinin görevleri

Noktalama işaretleri

Noktalama işaretleri metinlerin daha kolay okunması ve daha anlaşılır olması ihtiyacından doğmuştur.

Noktalama işaretleri yalnızca metinlerin daha kolay okunmasını ve dolayısıyla daha anlaşılır hale gelmesini sağlamak dışında, yazara duygu ve düşüncelerini daha iyi ifade etme fırsatını da sunmuştur.

Yazar, noktalama işaretlerini kullanarak vurgulamak istediği kelimeyi, cümlenin nasıl bir duygu içerisinde söylendiğini, bir başkasının sözlerinden yararlandığını ve benzerlerini gösterebilir hale gelmiştir.

Başlıca ve sıkça kullandığımız noktalama işaretleri şunlardır:

noktalama işaretleri konu anlatım

Nokta İşareti
  • Cümle sonunda kullanılan noktalama işaretleri arasındadır:
    "Saatler geçtikçe yollara daha mahzun bir ıssızlık çöküyordu."  - R. Nuri Güntekin
  • Cümlenin bittiğini, yeni bir cümle başlayacağını bildirir. Dolayısı ile noktadan sonra başlayan cümlenin ilk harfi büyük olur:
    "Doktor kalkar. Kulağını bu gösterilen yere dayar. Dinler." -Ö. Seyfettin
  • Saati bildirmek için saat ve dakika arasına girer:
    "Tören 17.30’da, hükûmet daireleri kapandıktan yarım saat sonra başlayacaktır."- Tarık Buğra
  • klasik hoca der ki metin türleri  Unutma, Türkçede saat ve dakika arasında iki nokta kullanılmaz: 17:30 değil, 17.30
  • Tarih bildirmek için gün, ay ve yılı belirten rakamların arasına girer:
    29.10.1923, 23.04.1920 gibi.
  • klasik hoca der ki metin türleri  Unutma yalnızca rakamların arasına girer. Aylar yazı ile yazılırsa nokta konmaz:
    29 Ekim 1923, 23 Nisan 1920
  • Başlıca bu özellikleri dışında nokta işareti, sıralama sayısı yaparken, Genel Ağ adreslerinde, matematikte, madde başlarında, kısatlmalarda ve kitap vb.lerin künyelerinde kullanılır.
ünlem işareti nerede kullanılırÜnlem İşareti
  • Cümle sonu işaretleri arasındadır. 
  • Bu yüzden ünlem işaretinden sonra gelen cümle büyük harfle başlar.
  • Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma vb. duyguları ifade etmek için kullanılır: 
    "Pırlanta gerdanlığı da tektaş küpesi de zümrüt yüzüğü de kendinin olsun!" - S. M. Alus
  • Seslenme veya duygu belirten kelimelerden sonra da koyulabilir:
    Ey Türk Gençliği!
    Arkadaş!
    Vah Vah!
    Of!
  • klasik hoca der ki metin türleri  "Of! Çok sıkıldım." ve "Of, çok sıkıldım!" şeklinde iki kullanımı da doğrudur.
  • klasik hoca der ki metin türleri  Küçümseme, alay anlamı vermek için yay ayraç içerisinde "(!)" kullanılır:
    Çok akıllıymış da (!) elinden her iş gelirmiş de (!).
soru işareti nerede kullanılırSoru İşareti
  • Cümle sonu işaretleri arasındadır. 
  • Bu yüzden soru işaretinden sonra gelen cümle büyük harfle başlar.
  • Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur:
    "Ne zaman tükenecek bu yollar, arabacı? - Faruk Nafiz Çamlıbel"
  • klasik hoca der ki metin türleri  Arka arkaya sıralı soru cümlelerinde, her sorudan önce soru işareti koymaya gerek yoktur. Cümlelerin virgül ile ayrılıp sonuna soru işareti koyulması yeterlidir:
    Çok yakından mı bu sesler, çok uzaklardan mı?
    Üsküdar’dan mı, Hisar’dan mı, Kavaklardan mı? - Yahya Kemal Beyatlı
  • Bu temel özelliği dışında,  bilinmeyen, kesin olmayan yer, tarih vb. durumlar için de kullanılır: Yunus Emre (1240 ?-1320), (Doğum yeri: ?)

virgül işareti klasikhoca ilginç noktalama

Virgül İşareti
  • Cümle içerisinde ve cümle arasında kullanılan işarettir.
  • Bu yüzden virgül işaretinden sonra gelen kelime ya da cümle küçük harfle başlar.
  • Çok sayıda kullanım yeri ve görevi vardır, başlıcaları şunlardır:
  • Aynı görevli kelimeler arasına girmek:
    "
    Fırtınadan, soğuktan, karanlıktan ve biraz da korkudan sonra bu sı­cak, aydınlık ve sevimli odanın havasında erir gibi oldum."Halide Edip Adıvar
  • Sıralı cümleler arasına konur:
    "Konağın hesabını sen söylersin, ben de dinlerim." - A. Ş. Hisar
    "Umduk, bekledik, düşündük." -Y. K. Karaosmanoğlu
  • Ret ve kabul bildiren kelimelerden sonra konur:
    "Evet, bu bahsin en canlı noktası buradadır." - Y. K. Beyatlı
    "Hayır, zaferimiz bir masal olmayacak." - F. R. Atay
  • Bir başkasının sözünü tırnak içerisine almadan, "dedi, demiş, vb."  ifade ile aktarırken kullanılır:
    Aç karnına sigara içmekle hiç de iyi etmiyorsun, dedi- Necati Cumalı
    Bu anahtar köşkü de açar, dedi. - Ömer Seyfettin
  • Hitap sözlerinden sonra konur:
    Efendiler,
    Sevgili Arkadaşım,
    Hanımlar ve Beyler, 
  • Uzun cümlelerde özneden sonra konur, çünkü özne yani işi yapan kişi ya da olan nesne yargının çok uzağında kalır ve akılda tutulamayabilir:
    "Saniye Hanımefendi, merdivenlerde oğlunun ayak seslerini duyar duymaz, hasretlisini karşılamaya atılan bir genç kadın gibi koltuğundan fırlamış ve ona kapıyı kendi eliyle açmaya gelmişti." - Yakup Kadri Karaosmanoğlu
  • Anlam karışıklığını gidermek için, kelimenin türünü ve görevini ayırt etmek için konur:
    O, eski defterleri çoktan kapatmış, Osmanlıya kucağını açmıştı. - Tarık Buğra

Noktalı Virgül İşareti
  • Cümle içerisinde kullanılan işaretlerdendir.
  • Bu yüzden noktalı virgülden sonra gelen cümle ya da kelime küçük harfle başlar.
  • Noktalı virgül, virgülsüz bir cümlede kullanılamaz. 
  • Cümle içerisinde virgül ile ayrılmış kelimeleri gruplandırmak için konur:
    "Cümle sonunda nokta, ünlem; cümle içerisinde virgül, noktalı virgül kullanılabilir."
    "Muz, kivi, kiraz; ıspanak, lahana, pırasa aldık."
  • Arka arkaya sıralı cümlelerin her ikisinin içerisinde de virgül varsa bu iki cümleyi ayırmak için konur:
    "Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor; bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak istiyorum."
  • Cümle içerisinde virgül ile ayrılmış kelimeler hemen özneden sonra geliyorsa özneyi belli etmek için noktalı virgül kullanılabilir:
    "Yeni usul şiirimiz; zevksiz, köksüz, acemice görünüyordu." -Yahya Kemal Beyatlı

İki Nokta İşareti
  • Cümle sonunda kullanılan işaretler arasındadır.
  • Kendisinden sonra bir cümle başlarsa büyük harfle, bir kelime başlarsa küçük harfle yazılır. (Kelimenin özel isim olmaması şartı ile çünkü özel isimlerin her yerde ilk harfi büyük yazılır.)
  • Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur:
    "Sevdiğim bazı şairler şunlar: Turgut Uyar, Attila İlhan, Edip Cansever..."
    "Bu ikisi kadar hiçbir şeye önem vermem: ailem ve öğrencilerim.
  • Kendisiyle ilgili açıklama verilecek cümlenin sonuna konur:
    "Bizim bu işe başlamamızın asıl sebebi şudur: Biz, eğitimin herkes tarafından erişebilir olmasını umut ediyoruz.
  • "Öğretmenine büyük bir saygıyla şöyle dedi: "İyi ki bizler sizin gibi öğretmenler tarafından yetiştiriliyoruz."
  • Karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişiyi belirtir:
    Hafize: Sahi, en son ne zaman denize indik?
    Cemal: Geçen ay, ülkede her şey daha sahiciyken.

Üç Nokta İşareti
  • Cümle sonu işaretleri arasındadır.
  • Üç noktadan sonra gelen cümle büyük harfle başlar.
  • Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur:
    "Ne çare ki çirkinliği hemencecik ve herkes tarafından görülüveri­yordu da bu yanı..." -Tarık Buğra
  • Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur:
     Koca Ali... Koca Ali, be!.. -Ömer Seyfettin
  • Anlamı pekiştirmek için ünlem ve soru  işaretinden sonra kullanılacağı zaman bu işaretlerin sonuna iki tane nokta eklemek yeterlidir.
    "Gök ekini biçer gibi!.. Başaklar daha dolmadan." -Tarık Buğra
  • Yazar, üç noktayı tamamlanmış bir cümleden sonra da kullanabilir. Amacı, ifadesine mana yüklemek, güç kazandırmak, gerisini okuyucunun anlamlandırmasına bırakmaktır.
    "Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz!" -Faruk Nafiz Çamlıbel

Tırnak İşareti
  • Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır:
    “İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!” diyorlar. -   Yahya Kemal Beyatlı
  • Özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınabilir:
    Yeni bir “barış taarruzu” başladı.
  • Cümle içerisinde eserlerin ve yazıların adları ile bölüm başlıkları tırnak içine alınabilir:
    Bugün öğrenciler “Göğe Bakma Durağı” adlı şiiri incelediler.
  • klasik hoca der ki metin türleri  Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işaretine gerek kalmaz:
    "Göğe Bakma Durağı"nı okudun mu?

Tek Tırnak İşareti
  • Tırnak içinde verilen cümlenin içinde yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü, kelimeyi belirtmek için kullanılır:
     “Atatürk henüz ‘Gazi Mustafa Kemal Paşa’ idi. Benden ona dair bir kitap için ön söz istemişlerdi.” -Falih Rıfkı Atay

kesme işareti nerede kullanılır, nerede kesme işareti kullanılmaz, kesme işaretinin kullanım alanları ve noktalama işaretleri
Kesme İşareti
  • Özel adlara getirilen çekim ekleri kesme işareti ile ayrılır. 
    "1919 senesi Mayıs’ının 19’uncu günü Samsun’a çıktım." -Atatürk
  • Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur: 
    TBMM’nin, TDK’nin, BM’de, ABD’de, TV’ye vb.
  • Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur: 
    1985’te, 8’inci madde, 2’nci kat; 7,65’lik, 9,65’lik, 657’yle vb.
  • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur:
    24 Haziran'da, 22 Haziran Salı'da, 22 Haziran 1992 Pazartesi'nde vb.
  • klasik hoca der ki metin türleri  Kurum, kuruluş isimleri özel isim oldukları halde, onlara gelen ekler kesme ile ayrılmaz:
    Mavi Köşe Bakkaliyesinden, Türk Dil Kurumuna, Köşem Manavdan, Milli Eğitim Bakanlığına vb.
  • Özel isimlere gelen yapım ekleri ve yapım ekinden sonra gelen ekler kesme ile ayrılmaz:
    Türkçe, Türkçede, Türkçeleri, Türklükten, Türklerin, İstanbulluların, İstanbullu, Amerikalılarda vb.

kazanım testi indir, türkçe kazanım testleri, noktalama işaretleri kazanım testi klasikhocaHey! Noktalama işaretleri ile ilgili kazanım testlerini buradan indirebiliyorum: 
Üstelik tüm yıllara ve tüm konulara ait testler de var!
2016 8.Sınıf Kazanım Testleri
2017 8.Sınıf Kazanım Testleri
2018 8.Sınıf Kazanım Testleri

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*